مقدمه
یکی از مهمترین تصمیمات در آغاز هر فعالیت اقتصادی، انتخاب قالب فعالیت است؛ اینکه کسبوکار در قالب شخص حقیقی (صاحب شغل) انجام شود یا در قالب شخص حقوقی (شرکت، مؤسسه و …). هر یک از این قالبها در کنار مزایای خاص خود، دارای محدودیتها و تکالیف متفاوتی هستند و انتخاب صحیح آنها مستلزم بررسی دقیق معیارهای مالی، مالیاتی و مدیریتی است.
در این مقاله تلاش شده است مهمترین شاخصهای مالی و مالیاتی مؤثر در این انتخاب، بهصورت کاربردی و قابل مقایسه بررسی شود.
1. معافیتهای مالیاتی
1-1 معافیتهای ویژه اشخاص حقوقی
برخی معافیتهای مالیاتی از جمله معافیت موضوع ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم صرفاً مختص اشخاص حقوقی غیردولتی بوده و اشخاص حقیقی امکان بهرهمندی از آن را ندارند.
1-2 معافیتهای ویژه اشخاص حقیقی
معافیت موضوع ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم مخصوص اشخاص حقیقی است و در مورد اشخاص حقوقی، فعالیتهای مشمول این ماده با نرخ صفر مالیاتی محاسبه میشود.
1-3 معافیت سالانه صاحبان مشاغل
اشخاص حقیقی صاحب مشاغل میتوانند در هر سال از معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم استفاده نمایند. در مشاغل مشارکتی، امکان استفاده از دو برابر این معافیت وجود دارد.
2. سهولت دریافت کارت بازرگانی برای اشخاص حقوقی
تجارت خارجی از جمله حوزههای پرطرفدار کسبوکار است و دریافت کارت بازرگانی شرط ورود به این حوزه محسوب میشود. بر اساس ماده ۱۰ آییننامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات، اشخاص حقوقی در مقایسه با اشخاص حقیقی با شرایط سادهتر و محدودیتهای کمتری برای دریافت کارت بازرگانی مواجه هستند.
3. مزایا در سیستم بانکی
3-1 محدودیت کمتر حسابهای بانکی
حسابهای بانکی اشخاص حقوقی در مقایسه با حسابهای اشخاص حقیقی دارای محدودیتهای کمتری بوده و از جمله سقف واریز و برداشت بالاتری دارند.
3-2 تسهیلات بانکی
اخذ تسهیلات بانکی با مبالغ بالا و کلان، عموماً برای اشخاص حقوقی مسیر هموارتری دارد و بانکها همکاری بیشتری در این خصوص با شرکتها دارند.
4. تکالیف مالیاتی
1-4 مالیات تکلیفی اجاره
اشخاص حقوقی مکلفاند در پرداخت اجاره، مالیات اجاره را کسر و حداکثر تا پایان ماه بعد به حساب سازمان امور مالیاتی واریز نمایند. عدم انجام این تکلیف، مشمول جرائم قانونی خواهد بود.
در مقابل، اشخاص حقیقی تکلیفی برای کسر مالیات موضوع تبصره ۹ ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم ندارند.
4-2 صدور صورتحساب الکترونیکی
اشخاص حقوقی صرفنظر از میزان درآمد، مکلف به صدور صورتحساب الکترونیکی هستند.
در حالی که صاحبان مشاغل (بهجز برخی مشاغل خاص مانند پزشکان، وکلا و فروشندگان طلا و جواهر) پس از عبور از حد نصاب درآمدی تعیینشده، مشمول این تکلیف میشوند.
4-3 مالیات بر ارزش افزوده
کلیه اشخاص حقوقی بر اساس فراخوان هفتم مالیات بر ارزش افزوده مورخ ۰۱/۰۷/۱۳۹۵ مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده شدهاند؛ در حالی که بسیاری از صاحبان مشاغل خرد تاکنون مشمول اجرای این قانون نشدهاند.
4-4 دفاتر قانونی و صورت معاملات فصلی
اشخاص حقوقی همواره مکلف به نگهداری دفاتر قانونی و ارسال صورت معاملات فصلی هستند، اما صاحبان مشاغل صرفاً در صورت احراز شرایطی مانند نوع فعالیت یا میزان درآمد، مشمول این تکالیف میشوند.
5. مزایای مالیاتی فعالیت بهعنوان شخص حقیقی
5-1 تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم
تبصره ماده ۱۰۰ نوعی تسهیل قانونی برای برخی از صاحبان مشاغل است که بر اساس آن، مالیات بدون طی فرآیندهای معمول رسیدگی و بهصورت مقطوع تعیین میشود. این مزیت، صرفاً مختص اشخاص حقیقی بوده و با استقبال گستردهای مواجه شده است.
5-2 نرخ پلکانی مالیات
با توجه به محاسبه مالیات صاحبان مشاغل با نرخهای پلکانی ۱۵٪، ۲۰٪ و ۲۵٪ و امکان استفاده از معافیت ماده ۱۰۱، در شرایط مشابه، میزان مالیات اشخاص حقیقی معمولاً کمتر از اشخاص حقوقی است.
6. سایر ملاحظات مهم
6-1 الزامات حقوقی
شرکت در برخی مناقصات، مزایدهها، قراردادهای کلان و همچنین اخذ برخی مجوزها صرفاً در قالب شخص حقوقی امکانپذیر است.
6-2 توسعه کسبوکار
امکان افزایش سرمایه، جذب سهامدار، ورود به بازار سرمایه و در نتیجه بهرهمندی از معافیت ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم از جمله مزایای مهم فعالیت در قالب شخص حقوقی محسوب میشود.
نتیجهگیری
با توجه به موارد مطروحه بالا، انتخاب فعالیت بهعنوان شخص حقیقی یا شخص حقوقی تصمیمی مهم و اثرگذار در مسیر هر کسب وکار است و امکان نوشتن یک نسخه واحد برای کسب و کار فعالان اقتصادی وجود ندارد.
لذا صاحبان کسب و کار، با توجه به منظور نمودن پارامترهای بیان شده و با توجه به استراتژی کسب و کاری و اهداف برنامه ریزی شده خود در رابطه با فعالیت اقتصادی، میبایست، تصمیم منطقی را اخذ نمایند تا علاوه بر کسب بیشترین بازدهی واحد تجاری، ریسک های احتمالی پیش رو را به حداقل برسانند.
همچنین تصمیات متخذه برای کسب و کار متاثر از معیارهای بسیار دیگر مالی و غیر مالی می باشد که مستلزم بررسی های دقیق در جایگاه خود می باشد.
